PPWR verpakkingswetgeving
Wat verandert er voor jouw verpakkingen?
De nieuwe PPWR verpakkingswetgeving is de grootste Europese hervorming op het gebied van verpakkingen en drukwerk in decennia. De regels worden strenger, technischer en vooral uniform in alle EU‑landen. Bedrijven moeten rekening houden met nieuwe eisen rond recyclebaarheid, hergebruik, documentatie, materiaalkeuzes en ontwerp. Dit artikel beschrijft wat er verandert, wanneer het verandert en wat jij nu al moet voorbereiden om compliant te blijven.
Wat is de PPWR verpakkingswetgeving?
De PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) is de nieuwe Europese verpakkingswetgeving. Het is de grootste hervorming in de verpakkings- en drukkerswereld in tientallen jaren. De wet vervangt de oude Europese richtlijn uit 1994 en geldt straks in alle EU-landen.
De eerste belangrijke handhavingsfase start op 12 augustus 2026. Dit is de datum waarop de PPWR in het algemeen gaat gelden. Nog niet alle verplichtingen starten dan; een aantal bepalingen (zoals recyclability at scale, bepaalde hergebruik- en leegteregels, enz.) heeft latere ingangsdata (2030, 2035, 2038, enz.)
Wat is het doel van de PPWR?
De Europese Unie wil met deze nieuwe PPWR verpakkingswetgeving:
- Minder verpakkingsafval
- Betere recyclebaarheid
- Minder gebruik van nieuwe grondstoffen
- Minder “loze lucht” in verpakkingen
- Meer gebruik van gerecyclede materialen
- Meer hergebruik in plaats van wegwerp
De wet raakt daardoor vrijwel iedere organisatie die producten verpakt, importeert, verzendt of verkoopt. Voor meer uitleg vanuit de Europese Commissie: European Commission – Packaging and Packaging Waste Regulation
Voor wie geldt de PPWR verpakkingswetgeving?
De regels gelden niet alleen voor grote fabrikanten of webshops. Ook kleinere bedrijven krijgen ermee te maken. Denk aan:
- Producenten
- Importeurs
- Merkeigenaren
- Distributeurs
- Fulfilmentbedrijven
- E-commercepartijen
- En iedereen die verpakkingen laat produceren
Het gaat daarbij niet alleen om consumentenverpakkingen, ook verzenddozen, transportverpakkingen, labels en beschermmaterialen zoals verpakkingsinterieurs vallen onder de wet.
Dit verandert er voor verpakkingen en drukwerk in Europa
Van richtlijn naar verordening: een groot verschil
De oude verpakkingswet was een Europese richtlijn. Landen mochten die deels zelf invullen. Daardoor ontstonden grote verschillen tussen lidstaten. De PPWR is een Europese verordening en dat betekent dat dezelfde regels gelden in alle EU-landen. Daarnaast is het effect dat alles op één moment in werking treedt, er weinig ruimte is voor nationale uitzonderingen en de handhaving uniformer kan worden uitgevoerd.
Voor internationale merken en producenten wordt de regelgeving daardoor tegelijk duidelijker én strenger wat een groot voordeel betekent tegenover de situatie vóór de nieuwe PPWR verpakkingswetgeving.
Wat verandert er?
Vanaf 12 augustus 2026 moeten bedrijven onder meer:
- Een conformiteitsbeoordeling uitvoeren
- Technische documentatie bewaren
- Een Declaration of Conformity (DoC) kunnen tonen
- Producentgegevens vermelden op verpakkingen
- Voldoen aan nieuwe eisen rond schadelijke stoffen
De documentatie moet vaak 5 tot 10 jaar bewaard blijven. Daarnaast zijn er vanaf 2026 ook regels rond minimale verpakkingshoeveelheden: verpakkingen mogen niet zwaarder, dikker of complexer zijn dan functioneel noodzakelijk. Over-engineering wordt hiermee expliciet ontmoedigd.
Declaration of Conformity (DoC): wat is dat?
De Declaration of Conformity is een officiële verklaring dat een verpakking voldoet aan de Europese eisen. Daarin staan bijvoorbeeld de gebruikte materialen, gewichten, samenstelling van de verpakking, de recyclebaarheid, de gebruikte stoffen en overige technische specificaties. Bedrijven moeten deze informatie kunnen aantonen bij controles of audits.
Meer informatie over Europese conformiteitsverklaringen: EUR-Lex – PPWR wetstekst
PFAS in verpakkingen wordt sterk beperkt
De PPWR bevat directe beperkingen voor PFAS in voedselverpakkingen. PFAS zijn chemische stoffen die onder meer worden gebruikt voor vet-, water- of vuilafstotende coatings. De stoffen liggen al jaren onder vuur vanwege mogelijke milieu- en gezondheidsrisico’s. Vooral verpakkingen met speciale coatings of barrièrefuncties moeten daarom kritisch worden beoordeeld.
Meer achtergrond over PFAS: European Chemicals Agency – PFAS
Recyclebaarheid wordt verplicht
Vanaf 2030 worden verpakkingen ingedeeld in recyclebaarheidsklassen (recyclability performance grades) van A tot en met E. De wet wordt soms geïnterpreteerd als “Alleen de hogere klassen mogen uiteindelijk nog op de markt blijven”. Dit is een iets te versimpelde interpretatie, geen letterlijke juridische regel; in de wet gaat het om minimale prestaties en aangescherpte eisen. Dus niet expliciet om een verbod op alle lagere klassen als zodanig.
Daarnaast moet verpakking tegen 2035 ook daadwerkelijk “op schaal” recyclebaar zijn binnen bestaande afvalstromen.
Hieraan gekoppeld komen er Design-for-Recycling (DfR) criteria: technische ontwerpregels die bepalen of een verpakking in een hogere klasse kan vallen. Denk aan materiaalcombinaties, scheidbaarheid, coatings, lijmen en mechanische recycleerbaarheid.
Waarom laminaat, lak en lijm ineens belangrijk worden
In de grafische sector zit de uitdaging vaak niet in het karton van de verpakking zelf, maar in de afwerking en veredeling ervan. Denk aan zaken als laminaat, foliedruk, dispersielakken, UV-lakken en lijmcombinaties. Sommige combinaties verstoren het recyclingproces van papiervezels. Daardoor kan een verpakking lager scoren binnen de nieuwe recyclebaarheidsklassen. Steeds vaker wordt daarom gekeken naar:
- Mono-materialen
- Watergedragen coatings
- Recyclevriendelijke lijmen
- Minder materiaalcombinaties
Minder “loze lucht” in dozen
De EU wil af van onnodig grote verzendverpakkingen. Vanaf 2030 komt er daarom een maximum empty space ratio van 50% voor grouped, transport en e-commerce packaging. Dat wil zeggen: de lege ruimte in e-commerce- en transportverpakkingen mag nog maximaal 50% bedragen. Verpakkingen moeten dus beter aansluiten op de werkelijke inhoud. Ook overdreven dubbele wanden of puur decoratieve opvulling komen onder druk te staan.
Voor fulfilment, logistiek en e-commerce kan dit grote gevolgen hebben voor doosformaten, opvulmateriaal, verzendefficiëntie en magazijnprocessen.
Verplichte gerecyclede content in plastics
Voor kunststof verpakkingen komen minimale percentages gerecycled materiaal. Afhankelijk van het type verpakking gaat het globaal richting de 10%, 25% of zelfs 35% recycled content. De exacte percentages verschillen per materiaalsoort en per jaar (2030/2040), maar de trend is duidelijk: meer gerecycled materiaal wordt verplicht.
Verbod op bepaalde single-use verpakkingen
Vanaf 2030 verdwijnen diverse wegwerpverpakkingen. Denk hierbij aan bijvoorbeeld:
- Kleine hotelverpakkingen voor shampoo of zeep
- Sommige plastic verpakkingen voor groente en fruit
- Bepaalde disposable toepassingen
Daarnaast verdwijnen ook niet-functionele verpakkingen, zoals bijvoorbeeld verpakkingen die uitsluitend dienen voor marketing zonder beschermende functie. Maar denk ook aan bepaalde soorten plastic krimpfolie rond multipacks of koffersets.
Europa wil hiermee zowel afval als materiaalgebruik terugdringen.
Nieuwe etikettering en sorteerlabels
De EU werkt aan uniforme labels voor afvalscheiding en recycling. Verpakkingen moeten duidelijker gaan aangeven uit welke materialen ze bestaan, hoe consumenten ze moeten scheiden en in welke afvalstroom ze thuishoren. Daarnaast moeten producentgegevens zichtbaar worden vermeld. Dat mag eventueel via een QR-code. Voor herbruikbare verpakkingen komen aparte markeringseisen, zodat ze herkenbaar zijn en binnen retoursystemen kunnen worden gevolgd.
Composteerbare verpakkingen
De PPWR bepaalt:
- Welke verpakkingen composteerbaar moeten zijn
- Welke verpakkingen niet composteerbaar mogen zijn
- Dat composteerbaarheid alleen is toegestaan wanneer het functioneel noodzakelijk is
Er wordt onderscheid gemaakt tussen industrieel composteerbare en thuiscomposteerbare verpakkingen, met verschillende eisen en toepassingen.
EPR: uitgebreide producentenverantwoordelijkheid
De PPWR sluit nauw aan op EPR-regelgeving (Extended Producer Responsibility). Bedrijven die verpakkingen op de markt brengen moeten zich registreren, jaarlijkse rapportages indienen, materiaalgewichten aanleveren en hun verpakkingsstromen administreren. Controle hierop vindt grotendeels plaats via data en audits.
Meer informatie in Nederland: Afvalfonds Verpakkingen
DRS (Deposit Return Systems): statiegeldsystemen
De PPWR verplicht lidstaten om deposit return systems (DRS) te hebben voor bepaalde drankverpakkingen van plastic en metaal. Dit sluit aan op bestaande statiegeldsystemen, maar wordt in de hele EU uniformer.
Digitale informatie en toekomstige productpaspoorten
De PPWR werkt toe naar meer digitale informatievoorziening, wat controle, recycling en hergebruik eenvoudiger moet make. Denk hierbij aan bijvoorbeeld QR-codes met materiaaldata, digitale traceerbaarheid en aansluiting op toekomstige digitale productpaspoorten (DPP)
Regels voor B2B-transportverpakkingen
Voor B2B-transportverpakkingen gelden aanvullende eisen, zoals:
- Hergebruikseisen voor kratten, trays en pallets
- Beperkingen op wegwerpvarianten
- Strengere documentatie en traceerbaarheid
Dit raakt vooral logistiek, fulfilment en groothandel.
Wat betekent dit voor drukwerk en verpakkingsontwerp?
De PPWR maakt verpakkingsontwikkeling technischer dan ooit. Ontwerpers en producenten moeten straks niet alleen kijken naar uitstraling, bescherming en kostprijs, maar ook naar de volgende aandachtspunten:
- Recyclebaarheid
- Materiaalcombinaties
- Documentatie
- Afvalstromen
- Wettelijke classificaties
- Hergebruikseisen
- DfR-criteria
Verpakkingstechniek, grafisch ontwerp en compliance groeien daardoor steeds meer naar elkaar toe.
Hoe wordt de PPWR gecontroleerd?
Toezichthouders gaan vooral controleren via registraties, audits, documentatie en materiaaldata en keteninformatie. In Nederland speelt onder meer de Inspectie Leefomgeving en Transport hierin een rol. Ontbreekt documentatie of klopt de administratie niet? Dan kunnen verpakkingen worden geweerd of kunnen boetes volgen.
Begin op tijd met inventariseren
Hoewel sommige deadlines nog enkele jaren weg lijken, kost aanpassing vaak veel tijd. Wie pas vlak voor handhaving begint, loopt het risico op vertragingen, extra kosten of verpakkingen die niet meer compliant zijn. Aandachtspunten zijn bijvoorbeeld:
- Herontwerp van stansvormen
- Testen van materialen
- Aanpassen van coatings
- Documentatie opbouwen
- Leveranciers controleren
- Hergebruikssystemen opzetten
- (Digitale) informatieprocessen inrichten
Meer informatie over de PPWR verpakkingswetgeving
Voor meer informatie of een review van uw verpakkingsassortiment, kunt u contact opnemen met Incido. Of raadpleeg de officiële bronnen zoals genoemd in bovenstaand artikel.