RGB beelden
Het RGB kleursysteem wordt gebruik voor bijvoorbeeld fotografie en monitoren. Zonder omzetting staat een foto in RGB en komt dus ook zo in je drukbestand. Je dient deze daarom te converteren naar de CMYK-kleurruimte, waarbij een afbeelding over het algemeen iets donkerder wordt.
Het belang van kleuromzetting: RGB vs CMYK (of PMS)
Wanneer je een bestand aanlevert voor drukwerk, is het belangrijk dat alle beelden en teksten in de juiste kleurruimte staan.
RGB: kleurruimte voor licht-uitstraling
Foto’s of afbeeldingen voor weergave op een scherm, zoals computer of telefoon, zijn meestal opgebouwd in RGB (Rood, Groen, Blauw). Dit zijn de kleuren van licht. RGB is gebaseerd op licht dat oplicht vanaf een beeldscherm. Met die drie kleuren kunnen miljoenen tinten worden opgebouwd. De RGB-kleurruimte is daarom groot en fel en kan tinten bevatten die in drukwerk niet reproduceerbaar zijn.
CMYK (en PMS): drukkleuren voor licht-reflectie
Drukwerk daarentegen maakt gebruik van inkten op het papier. Het papier reflecteert licht in plaats van het uit te stralen en de inkten werken als het ware als een filter – waardoor je kleur ziet. Hiervoor wordt bij drukwerk de CMYK-kleurruimte (Cyaan, Magenta, Yellow (geel) en Key (zwart)) gebruikt. Dit is dus een heel andere manier van kleurweergave; omdat het bij drukwerk (en printen) om reflectie gaat, is de kleurruimte van CMYK kleiner dan die van RGB.
Een voorbeeld: fel lichtblauw, gifgroen of neonroze zien er in RGB prachtig uit maar kunnen in CMYK vaak niet exact worden nagemaakt.
Haal RGB beeld uit je drukbestand
He tis dus cruciaal dat je alle beelden en elementen die in je drukbestand terecht komen, omzet van RGB naar CMYK (of eventueel PMS). Doe je dit niet, dan worden ze in het beste geval automatisch omgezet in het drukproces (in het slechtste geval kunnen ze zelfs wegvallen). Hierbij gaat altijd kleur-informatie verloren: kleuren kunnen er doffer of donkerder uitzien. Daardoor kan of zal het eindresultaat afwijken van wat je op je scherm ziet. Vooral bij foto’s valt dit op.
Door beelden zelf om te zetten na CMYK kun je het beeld zelf nog bewerken om het beter in balans te brengen. Zo behoud je grip op de kwaliteit en het eindresultaat!
Opmaaksoftware en kleuren
Let erop dat niet-professionele opmaaksoftware (zoals bijvoorbeeld de gratis versie van Canva) vaak geen export naar CMYK ondersteunen. Dat betekent dat je bestand altijd RGB blijft – wat dus een risico vormt voor professioneel drukwerk.
Zelf doen – of uitbesteden?
Wil je gaan voor zekerheid? Dan kunnen wij je tegen vergoeding van de kosten helpen met de omzetting van RGB naar CMYK.
PMS kleuren in plaats van CMYK
Tot slot: voor specifieke toepassingen zoals drukwerk voor specifieke merklogo’s kan ook gewerkt worden met PMS-kleuren (Pantone Matching System). Dat is een systeem met exact gedefinieerde kleuren, zodat er een uniforme uitstraling ontstaat en wordt vooral ingezet bij logo’s, huisstijlkleuren of wanneer kleurconsistentie extreem belangrijk is. Het PMS-systeem vergt extra specifieke kennis en professionele ontwerpsoftware.
RGB beelden in Microsoft Word
Hier zijn enkele belangrijke punten over het voorkomen van RGB-kleuren in Word en hoe je je document kunt voorbereiden voor drukwerk.
RGB als standaard in Word
Word gebruikt standaard het RGB-kleursysteem voor weergave op schermen. Er is helaas geen optie om beelden of het hele document om te zetten naar CMYK. De enige mogelijkheid die je hebt, is om tijdens het maken van je druk-PDF, de kleuren automatisch te laten converteren naar CMYK. Ook kunnen wij deze automatische omzetting in de RIP uitvoeren (het proces vlák voor het drukken), maar dan heb je dus geen grip op wat er gebeurt: je zal het moeten doen met de kleuren die er dan uitkomen.
Grip op kleur bij de conversie naar CMYK
Wij adviseren om een opgemaakt Word-document om te zetten naar een PDF, waarbij je alle kleuren geforceerd laat omgezetten naar CMYK.
Vervolgens controleer je de hele PDF. Of, beter nog: print hem uit op een kleurenprinter. Die werken altijd met de CMYK kleurruimte.
Zijn er beelden dermate aangetast dat je er niet tevreden over bent, pas ze dan aan in (of: vanuit) het Word-document. Oók als het RGB-beeld in Word er goed uitziet! Wordt een foto bijvoorbeeld te donker, maak hem dan in RGB lichter en plaats hem opnieuw in Word.
Maak vervolgens opnieuw de PDF (inclusief omzetting naar CMYK!!) en controleer opnieuw.
Bovenstaand is een béétje “houtje-touwtje”-methode, maar realiseer je dat Word ook eigenlijk helemaal niet geshcikt is voor het opmaken van bestanden voor professioneel drukwerk. Met deze methode houd je toch een beetje grip, voor zover mogelijk, op het eindresultaat.
RGB beelden in Canva
Hier zijn enkele belangrijke punten over het werken met RGB-kleuren in Canva en hoe je je document kunt voorbereiden voor drukwerk.
RGB als standaard in Canva
Canva gebruikt standaard het RGB-kleursysteem voor weergave op schermen. Er is in de gratis versie helaas geen optie om beelden of het hele document om te zetten naar CMYK. De enige mogelijkheid die er is, is dat wij RGB-kleuren automatisch converteren naar CMYK in de RIP (het proces vlák voor het drukken). Je hebt dan geen grip op wat er gebeurt en zal het moeten doen met de kleuren die er dan uitkomen.
RGB beelden in Adobe Indesign
Het is niet mogelijk om InDesign zo in te stellen dat het geen RGB-afbeeldingen toestaat, maar je kunt wel een workflow instellen die het gebruik van RGB-afbeeldingen ontmoedigt en je helpt om ze te converteren naar CMYK. Hier zijn de belangrijkste stappen:
Kleurinstellingen in Indesign
- Kleurbeheer: Ga naar “Bewerken” > “Kleurinstellingen”, zorg ervoor dat je de juiste CMYK- en RGB-werkruimten hebt geselecteerd voor je drukwerk en kies een kleurbeheerbeleid dat je waarschuwt voor kleurruimteconflicten.
- Voorvertoning overdruk: Gebruik de “Voorvertoning overdruk” (Venster > Uitvoer > Voorvertoning overdruk) om te zien hoe je kleuren eruitzien bij het afdrukken. Dit helpt je om kleurverschillen te voorkomen.
Afbeeldingen voorbereiden
- Afbeeldingen converteren: De beste manier om RGB-afbeeldingen te vermijden, is om ze vooraf te converteren naar CMYK in een afbeeldings-bewerkingsprogramma zoals Adobe Photoshop. Zorg ervoor dat je de juiste CMYK-profielen gebruikt.
- Koppelingen deelvenster: Gebruik het deelvenster “Koppelingen” (Venster > Koppelingen) om de kleurruimte van geplaatste afbeeldingen te controleren. Hier kun je zien of een afbeelding RGB of CMYK is.
Een PDF aanmaken (exporteren)
- PDF-voorinstellingen: Gebruik een PDF-voorinstelling die geschikt is voor drukwerk, zoals “[PDF/X-1a:2001]”; deze voorinstellingen zijn geoptimaliseerd voor CMYK-drukwerk.
- Kleurconversie: In het dialoogvenster “Adobe PDF exporteren” kun je de kleurconversie-instellingen controleren. Zorg ervoor dat de kleuren worden geconverteerd naar CMYK.